In welke Italiaanse stad staat de Engelenburcht? Het is een geliefde quizvraag, en het antwoord is Rome. Veel mensen denken aan Vaticaanstad, en dat is begrijpelijk. De ronde burcht aan de Tiber ligt maar een paar honderd meter van de grens van de kleine kerkstaat, en vanaf het dak kijk je recht op de koepel van de Sint-Pieter. Toch hoort Castel Sant’Angelo, zoals de Italianen hem noemen, gewoon bij de stad Rome. In dit artikel lees je hoe een keizerlijk graf uitgroeide tot pauselijke vesting en wat je er vandaag kunt zien.
In het kort
- De Engelenburcht (Castel Sant’Angelo) staat in Rome, aan de rechteroever van de Tiber, vlak bij Vaticaanstad.
- Keizer Hadrianus liet het gebouw neerzetten als mausoleum; het werd in 139 na Christus voltooid.
- Sinds 1277 verbindt de verhoogde gang Passetto di Borgo de burcht met het Vaticaan.
- Open van dinsdag tot en met zondag, 9.00 tot 19.30 uur; maandag gesloten.
- Combineer je bezoek makkelijk met het Sint-Pietersplein, op ongeveer tien minuten lopen.
De Engelenburcht staat in Rome, niet in Vaticaanstad
De Engelenburcht staat aan de oever van de Tiber, tegenover het historische centrum van Rome. Vanaf de burcht loopt de brede Via della Conciliazione rechtstreeks naar het Sint-Pietersplein. Daar begint Vaticaanstad, een onafhankelijke staat die volledig door Rome wordt omringd. De burcht en het Vaticaan zijn in de geschiedenis nauw met elkaar verbonden geweest, maar de Engelenburcht is Italiaans grondgebied en wordt beheerd als Italiaans nationaal museum.
Van mausoleum tot burcht
De burcht werd oorspronkelijk gebouwd als een mausoleum voor de Romeinse keizer Hadrianus en zijn familie. Het graf werd gebouwd aan de oever van de rivier de Tiber en werd in 139 na Christus voltooid, een jaar na de dood van Hadrianus, onder zijn opvolger Antoninus Pius. Wil je weten hoe het oorspronkelijke mausoleum eruitzag? Het was een grote cilinder op een vierkante basis. Ook latere keizers werden hier bijgezet.
Al in de late oudheid werd het mausoleum opgenomen in de verdediging van de stad en omgebouwd tot fort. Dat maakte er een strategische plek van. Sindsdien is de burcht door de handen van verschillende pausen gegaan en heeft hij gediend als woonplaats, gevangenis, schatkamer, rechtbank en burcht.
De naam komt uit een legende uit het jaar 590. Rome werd toen getroffen door de pest. Tijdens een boetprocessie zou de aartsengel Michaël boven op het mausoleum zijn verschenen en zijn zwaard in de schede hebben gestoken, als teken dat de epidemie voorbij was. Daarom staat er nog altijd een engel op het dak. Het huidige bronzen beeld dateert uit de 18e eeuw.
De Passetto di Borgo: de vluchtroute van de pausen
Vanaf de burcht loopt een lange muur richting het Vaticaan. Daarin zit de Passetto di Borgo, een verhoogde, beschermde gang van ongeveer 800 meter. Hij werd in 1277 aangelegd en verbindt het Apostolisch Paleis met de Engelenburcht. Bij gevaar kon de paus zo ongezien naar de veilige vesting vluchten. Dat gebeurde onder meer tijdens de plundering van Rome in 1527. De gang is meestal gesloten, maar gaat soms open voor bezoekers.
Wat zie je binnen in de Engelenburcht?
In de burcht zit het Museo Nazionale di Castel Sant’Angelo. Je loopt via een spiraalvormige gang omhoog door het oude Romeinse binnenwerk en komt langs zalen met wapens, schilderijen en rijk beschilderde pauselijke vertrekken. Bovenaan wacht het terras bij het engelenbeeld, met een uitzicht over Rome en de Sint-Pietersbasiliek. Operaliefhebbers kennen die plek uit Tosca van Puccini: het laatste bedrijf speelt zich af op de burcht.
De Engelenburcht is open van dinsdag tot en met zondag van 9.00 tot 19.30 uur, de laatste toegang is om 18.30 uur. Op maandag is het museum dicht. Ga je in het hoogseizoen, kom dan vroeg of reserveer vooraf, want rond het middaguur is het druk.
Hoe kom je bij de Engelenburcht?
Vanuit het centrum van Rome kun je de alleen voor voetgangers toegankelijke Ponte Sant’Angelo nemen, die recht op de burcht uitkomt. Deze brug liet Hadrianus zelf aanleggen als toegang tot zijn mausoleum. In de 17e eeuw kreeg hij de engelenbeelden die Bernini ontwierp. Vanaf de burcht loop je via de Via della Conciliazione in ongeveer tien minuten naar het Sint-Pietersplein.
Wil je met de metro, dan is Ottaviano (lijn A) een handige halte voor deze kant van de stad. Die ligt vlak bij de Vaticaanse Musea, en vanaf daar wandel je naar het Sint-Pietersplein en de Engelenburcht.
Vaticaanstad: de buurstaat van de Engelenburcht
Met minder dan 0,5 vierkante kilometer is Vaticaanstad het kleinste land ter wereld. Het bestaat sinds de ondertekening van het Verdrag van Lateranen in 1929 als onafhankelijke staat, met een eigen bestuur, wetten en postkantoor. Er wonen maar een paar honderd mensen, voor een groot deel geestelijken en leden van de Zwitserse Garde.
De topattracties zijn het Sint-Pietersplein, de Sint-Pietersbasiliek en de Vaticaanse Musea met de Sixtijnse Kapel en het beroemde plafond van Michelangelo. In de basiliek vind je onder meer de Pietà van Michelangelo en het baldakijn van Bernini boven het graf van Petrus.
Reis je met kinderen, plan dan niet alles op één dag. De Vaticaanse Musea zijn groot en vaak druk. De Engelenburcht is compacter en voor kinderen spannender, met kantelen, smalle trappen en een echte vluchtgang. Een ochtend in de burcht en een middag op het Sint-Pietersplein is voor veel gezinnen een prima tempo.
Als nu iemand aan je vraagt in welke Italiaanse stad de Engelenburcht staat, dan weet je het antwoord: in Rome, op een steenworp afstand van Vaticaanstad.
Veelgestelde vragen
Ligt de Engelenburcht in Vaticaanstad?
Nee. De Engelenburcht (Castel Sant’Angelo) ligt in Rome, aan de Tiber. Vaticaanstad begint op ongeveer tien minuten lopen, bij het Sint-Pietersplein.
Waarom heet het de Engelenburcht?
Volgens een legende uit 590 verscheen de aartsengel Michaël boven op het gebouw als teken dat de pest in Rome voorbij was. Daarom staat er een engelenbeeld op het dak.
Wat is de Passetto di Borgo?
Een verhoogde gang van ongeveer 800 meter uit 1277 die het Vaticaan met de Engelenburcht verbindt. Pausen gebruikten hem als vluchtroute, onder meer tijdens de plundering van Rome in 1527.
Is de Engelenburcht op maandag open?
Nee, op maandag is het museum gesloten. Van dinsdag tot en met zondag kun je er terecht van 9.00 tot 19.30 uur.
